6 điều quan trọng cần biết sau khi lập nhóm nghiên cứu

Bạn có biết? Lập nhóm nghiên cứu chỉ là một trong những bước đầu tiên trong hành trình nghiên cứu khoa học và để đi đến hết hành trình này, bạn chưa thể dừng lại ở đó. Thông thường một mùa nghiên cứu sinh viên kéo dài khoảng 6 tháng, và một sự thật là không phải tất cả các nhóm đều đi đến đích của chặng đường. Bạn muốn mình và các cộng sự nằm trong nhóm nào?

Tôi đã thành lập được nhóm, tôi cần làm gì tiếp theo? Đây là một câu hỏi quan trọng mà bạn cần suy nghĩ để tất cả những dự định với mùa nghiên cứu trở thành hiện thực. Hoạt động nghiên cứu khoa học theo nhóm vừa là một lợi thế để nhóm của bạn có thể đi tới đích, nhưng cũng là một rào cản khiến nhóm bị thất bại nếu xảy ra các vấn đề về tinh thần nhóm. Không ít các nhóm nghiên cứu không thể hoàn thành công trình và thỏa hiệp dừng lại rất nhanh. Hãy chú ý những điều sau để giúp nhóm của bạn đi xa và đến đích nhé!

1. Chia sẻ kế hoạch cá nhân của nhau và xem xét “các kế hoạch” 

Phải công nhận rằng sinh viên là khoảng thời gian nhiều mơ ước, hoài bão, tự do và ngày nay là rất nhiều cơ hội; do đó chúng mình dành thời gian cho rất nhiều hoạt động từ học tập, vui chơi, tham gia câu lạc bộ cho đến tham gia các sự kiện, hoạt động xã hội, hội thảo, hội nghị, đi làm thêm … Tuy nhiên, bạn cũng cần nhớ rằng nghiên cứu khoa học là một dự án dài hơi của sinh viên, có thể chiếm tới hơn 1 kì học. Vì vậy, nếu bạn đã quyết định đồng hành với nó thì cũng cần xác định mình phải giảm thời gian cho những hoạt động khác và nên lường trước mình sẽ không thể phân tán cho quá nhiều hoạt động.

Nếu bạn lựa chọn nghiên cứu theo nhóm, việc chia sẻ kế hoạch cá nhân giữa các thành viên trong nhóm là rất cần thiết bởi nhóm phải biết rõ nguồn lực của mình và xác định mức độ khả thi khi kết hợp cùng nhau. Một số câu hỏi chính mà các thành viên nên trả lời để chia sẻ với nhau có thể kể tới:

“Trong năm học này, bạn đặt ra những mục tiêu nào?”

“Bạn dự định sẽ dành thời gian để thực hiện những hoạt động chính nào?”

“ Hoạt động nghiên cứu khoa học của nhóm nằm ở mức độ ưu tiên thứ mấy trong kế hoạch của bạn?”

“Kì vọng của bạn khi tham gia nghiên cứu khoa học năm nay?”

Nếu các thành viên trong nhóm không biết câu trả lời cho các câu hỏi trên của mỗi thành viên, khả năng nhóm bị “break” (tan rã) sẽ rất cao nếu có nhiều thành viên xếp hoạt động nghiên cứu nhóm ở mức độ ưu tiên quá xa con số 1. Do đó, nếu bạn chưa biết rõ thông tin này trước khi mời một người bạn vào nhóm thì đây là bước cần thiết phải thực hiện để quyết định có giữ thành viên lại trong nhóm của mình hay không.

Sẽ ra sao nếu một thành viên không có cùng chí hướng với nhóm? Nếu bạn và thành viên khác nghiêm túc với dự án nghiên cứu này thì nên chia sẻ thẳng thắn với bạn đó, vì thực tế cho thấy những nhóm không cùng chí hướng và “ngại thẳng thắn” trong trường hợp này thì khả năng bị dừng giữa chừng là rất cao. Khi đó, bạn ấy có thể đưa ra 2 lựa chọn, hoặc điều chỉnh mục tiêu và kế hoạch, hoặc không tham gia nhóm nghiên cứu nữa. Hãy để thành viên ấy suy nghĩ kĩ, và bạn cần là người ra quyết định khi nhận được câu trả lời.

Cần chú ý rằng sự cam kết là điều vô cùng quan trọng đối với một hoạt động dài hơi như nghiên cứu khoa học của sinh viên. Do đó, nếu bạn ấy quyết định tham gia nghiên cứu cùng nhóm thì cần có sự cam kết, và tất nhiên phải điều chỉnh lại kế hoạch của mình để phù hợp với mục tiêu của nhóm.

Còn trường hợp bạn ấy không tham gia nữa? Đó cũng sẽ là quyết định tốt cho cả hai, vì nếu bạn ấy không cam kết đi cùng những mục tiêu chung, bạn ấy có thể làm hỏng mục tiêu của cả nhóm; và có thể bị phân tán cho những hoạt động khác mà bạn ấy muốn tham gia hơn. Như thế thì chẳng tốt cho bên nào cả. Vì vậy, đừng ngại trao đổi thẳng thắn điều 1 này bạn nhé!

2. Đặt mục tiêu

Tưởng chừng đây là điều mà “ai cũng biết”, tuy nhiên trên thực tế không phải nhóm nào cũng làm. Tại sao nhóm bạn cần đặt mục tiêu và yêu cầu của mục tiêu phải như thế nào?

Với một dự án nghiên cứu sinh viên, việc đặt mục tiêu rất quan trọng vì nó sẽ định hướng cho tất cả các thành viên trong nhóm cần phải làm gì, và cần có trách nhiệm đối với mục tiêu đã cùng đặt ra. Do đó, chỉ khi có một mục tiêu rõ ràng, cụ thể, có khả năng đạt được thì nhóm bạn mới có thể cùng nhau đi.

Đặt mục tiêu nhóm là việc rất quan trọng nhưng thường bị các nhóm sinh viên bỏ qua

Mục tiêu đầu tiên mà các nhóm nghiên cứu sinh viên nên hướng đến, nhưng thường bị bỏ qua chính là mục tiêu “hoàn thành công trình nghiên cứu”. Đây chính là sản phẩm không dễ dàng của hành trình này, và nó sẽ mang một cảm xúc rất lạ cho tác giả. Hãy nhớ đặt mục tiêu này và chờ trải nghiệm của cảm xúc đặc biệt đó trong ngày hoàn thành nhé!

Mục tiêu thứ hai sẽ giúp nhóm đo lường được “chất lượng” của sản phẩm, thể hiện tương đối bằng thứ hạng giải của công trình nghiên cứu tại các hội nghị hoặc giải thưởng. Dù nhiều nhóm coi hoạt động nghiên cứu sinh viên là một trải nghiệm bổ ích, tuy nhiên mục tiêu này cũng nên đặt ra, vì khi nhóm biết rõ mục tiêu này và tất cả các thành viên cùng hướng đến thì nhóm sẽ có nhiều động lực để hành động với kết quả cao hơn!

Bên cạnh những mục tiêu liên quan đến công trình nghiên cứu, các thành viên cũng nên ngồi cùng nhau và đặt ra những mục tiêu khác như mối quan hệ và tình cảm giữa các thành viên trong nhóm, giữa nhóm với giảng viên hướng dẫn hay với những người hỗ trợ mình, v.v, … Và nhớ rằng, đây là mục tiêu mà cả nhóm cùng đặt ra và hướng đến, do đó hãy luôn nhớ về nó và hành động để đạt được mục tiêu! Mục tiêu không phải chỉ đặt ra rồi để đó, khi nhóm bạn nản lòng hay gặp những vấn đề khó, hãy nhìn lại mục tiêu và bước tiếp!

3. Phân chia vai trò và nhiệm vụ trong nhóm

Tùy thuộc vào mức độ hiểu nhau và thời gian làm việc mà các nhóm có thể thực hiện điều này hay không. Tuy nhiên, đối với làm việc trong bất cứ nhóm nào, việc phân chia vai trò và xác định vị trí của mỗi người trong nhóm đều nên được thực hiện. Cả nhóm hãy cùng ngồi lại trao đổi để quyết định ai sẽ là trưởng nhóm và ai sẽ là thành viên. Đây cũng sẽ là một dịp để mỗi thành viên hiểu rõ hơn về nhau, đặc biệt là các điểm mạnh, cũng như điểm yếu để giúp nhóm có thể kết hợp ăn ý nhất.

Trong đó, trưởng nhóm (leader) sẽ là người thủ lĩnh của nhóm và thường có những tố chất nổi trội hơn các thành viên khác như có khả năng dẫn dắt, thuyết phục, biết truyền cảm hứng, lập kế hoạch, tổ chức tốt (phân chia công việc), giao tiếp tốt, có cái nhìn bao quát, … Cần lưu ý rằng có những trường hợp người có chuyên môn tốt nhất hay founder của nhóm chưa chắc là trưởng nhóm phù hợp. Nhóm cần cân nhắc kĩ để quyết định xem ai là người phù hợp nhất để dẫn dắt nhóm đi suốt hành trình. Đây cũng sẽ thường là người đại diện liên hệ với giảng viên hướng dẫn trong hầu hết các trường hợp.

Và tất nhiên, những bạn còn lại sẽ là thành viên trong nhóm. Khi ấy, trưởng nhóm cần chia sẻ và thống nhất vai trò và trách nhiệm của mỗi vị trí để mỗi người hiểu rõ và quá trình làm việc được hiệu quả nhất. Một lưu ý khác là trong quá trình làm việc, nhóm hoàn toàn có thể đổi trưởng nhóm nếu thấy sự thay đổi là cần thiết để giúp nhóm hoạt động hiệu quả hơn.

4. Thống nhất nguyên tắc làm việc trong nhóm

Sau khi đã xác định được mục tiêu nhóm (xin nhấn mạnh đây là mục tiêu chung mà tất cả các thành viên đã thống nhất), việc tiếp theo mà nhóm nên làm là thống nhất nguyên tắc làm việc trong nhóm. Điều này rất quan trọng bởi nó sẽ giúp nhóm bạn vận hành hiệu quả hơn, khi mà tất cả các thành viên đều ý thức được mình cần làm gì và không nên làm gì trong suốt quá trình cùng nhau làm việc. Bên cạnh đó, điều này còn giúp nhóm tránh xảy ra những phiền toái có thể xảy ra sau này nếu các thành viên trong nhóm bất đồng quan điểm liên quan đến cách thức làm việc.

Do đó, các thành viên trong nhóm hãy dành thời gian để cùng thống nhất nguyên tắc làm việc, và khi đã thống nhất thì tất cả cần tôn trọng và làm theo. Không bất ngờ gì khi hoạt động này chiếm không ít thời gian với những nhóm làm việc nghiêm túc, vì để đưa đến những thống nhất chung về cách thức làm việc cho những người khác nhau không phải dễ dàng. Các thành viên trong nhóm có thể cần thuyết phục nhau để cùng đồng thuận những nguyên tắc của nhóm.

Trong thời gian đầu, khi mà nhóm còn chưa gặp áp lực về thời gian và những khó khăn khác, hãy làm việc này ngay bạn nhé!

5. Bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về nghiên cứu khoa học và tìm người định hướng (nếu có thể)

Ừ thì nhóm đã được “set up” và làm xong mấy điều trên ổn rồi, nhưng giờ mình vẫn chưa biết bắt đầu nghiên cứu thế nào cả? Đây là tâm lí rất phổ biến của các nhóm nghiên cứu sinh viên, vì tất cả hình dung về hoạt động nghiên cứu lúc này chưa rõ nét, và nhiều nhóm chưa biết làm gì cho tới khi hạn nộp công trình đến.

Các buddy, newbie và CTV của Cộng đồng RCES cùng chúc mừng sinh nhật RCES tròn 3 tuổi

Trước khi đi vào nghiên cứu sâu một vấn đề, ít nhất nhóm cần hình dung ra những thứ cơ bản mình sẽ làm, và những khó khăn hay các vấn đề có thể đối mặt. Vì thế, chúng mình cần rất chủ động tìm hiểu sâu hơn về nghiên cứu khoa học để hiểu về thứ mình sắp làm. Hãy bắt đầu tìm hiểu từ những định nghĩa về nó, rồi tiếp đến là quy trình thực hiện, các phương pháp thực hiện hay trải nghiệm của những người đã từng thực hiện nó. Những thông tin này chúng mình hoàn toàn có thể tìm kiếm trên internet, website của Cộng đồng RCES (www.rces.info) hay từ những anh chị sinh viên đã tham gia hoạt động nghiên cứu các năm học trước.

Nếu có thể, hãy tìm đến một anh/chị đã từng có kinh nghiệm nghiên cứu khoa học hay một thầy/cô mà bạn “hâm mộ” để được lắng nghe nhiều hơn những chia sẻ về những điều bạn sắp trải qua nhé. Bật mí, dự án đặc biệt đồng hành cùng mùa nghiên cứu – RCES Companion sẽ giúp bạn được kết nối với những sinh viên đã từng tham gia và đạt giải thưởng cao trong hoạt động nghiên cứu khoa học. Hãy chú ý những thông tin mới nhất về dự án này trên fanpage của Cộng đồng RCES!

6. Bắt đầu đi tìm đề tài nghiên cứu

Sau khi có những hình dung cơ bản về hoạt động nghiên cứu, bạn đã có hành trang để đi xa hơn – tìm đề tài nghiên cứu. Hãy cố gắng thiết lập nhóm sớm để nhóm có nhiều thời gian đọc, nghiên cứu và chọn được đề tài ưng ý nhất. Nhớ rằng, làm nghiên cứu khoa học là bạn cần rất chủ động, vì thế đừng để đến lúc còn vài ngày đăng kí đề tài mới bắt đầu. Điều này sẽ khiến nhóm của bạn gặp những rủi ro khó lường sau này (xem thêm tại đây).

Hi vọng với những chia sẻ trên, các nhóm nghiên cứu sinh viên đã có những gợi ý rõ ràng về những điều cần thực hiện sau khi thành lập nhóm. Đừng quên theo dõi những bài viết tiếp trong chuỗi bài làm việc nhóm trong hoạt động nghiên cứu từ các RCESer – những sinh viên đã trải nghiệm, gặt hái nhiều thành công trong hoạt động này và sẽ tiếp tục truyền lửa cho những thế hệ sinh viên mới!

Cộng đồng sinh viên kinh tế nghiên cứu khoa học (RCES)